Nowotwory mieloproliferacyjne bez obecności chromosomu Filadelfia (MPN) to grupa nowotworów krwi, które wpływają na produkcję i funkcjonowanie komórek krwi. Kobiety z MPN mogą dotykać specyficzne problemy w związku z tą chorobą, takie jak wpływ nowotworu na ich zdrowie reprodukcyjne, postępowanie w okresie ciąży czy menopauzy. Pacjentki powinny regularnie konsultować się ze swoim hematologiem i innymi specjalistami, aby omówić powyższe kwestie i otrzymać zindywidualizowaną opiekę.

MPN mogą prezentować różne objawy i wywoływać zróżnicowane powikłania, takie jak  bóle i zawroty głowy, powikłania zakrzepowe, rzadziej krwawienia, objawy związane z niedokrwistością, infekcje, inne. Nowotwory mieloproliferacyjne mogą dotknąć każdego, natomiast kobiety chorujące na MPN dodatkowo zmagają się ze specyficznymi dla ich płci konsekwencjami choroby.

Wpływ MPN na jakość życia kobiet, ich produktywność i zdrowie reprodukcyjne. Kobiety z MPN mogą doświadczać większego zmęczenia, depresji, lęku i zaburzeń seksualnych niż mężczyźni z MPN¹. Objawy te wpływają na ich codzienne czynności, wydajność w pracy i relacje. Pacjentki mogą również mieć obawy dotyczące ich płodności i opcji planowania rodziny, ponieważ MPN może wpływać na ich cykle miesiączkowe, owulację i poziom hormonów.

Wpływ płci na obraz kliniczny i rokowanie w MPN. Niektóre badania sugerują, że kobiety mogą być bardziej narażone na rozwój nadpłytkowości samoistnej (ET) i czerwienicy prawdziwej (PV) niż mężczyźni oraz że mogą mieć mniejsze ryzyko zakrzepicy i progresji do mielofibrozy (MF). Jednak inne badania nie wykazały znaczących różnic związanych z płcią w wynikach leczenia MPN². Potrzebujemy zatem dalszych badań, aby zrozumieć czy (a jeśli tak to w jaki sposób) płeć wpływa na odpowiedź pacjentów na leczenie oraz ich przeżywalność.

Postępowanie w przypadku MPN w okresie ciąży i menopauzy. Kobiety z MPN mogą mieć zwiększone ryzyko powikłań ciążowych, takich jak poronienie, stan przedrzucawkowy i ograniczenie wzrostu płodu³. Mogą również potrzebować dostosowania leczenia w czasie ciąży i karmienia piersią, ponieważ niektóre leki na MPN są szkodliwe dla płodu lub niemowlęcia. Menopauza również może mieć wpływ na objawy i leczenie MPN, ponieważ wahania hormonalne mogą powodować zmiany w morfologii krwi, zwiększać ryzyko zakrzepicy i osteoporozy. Kobiety z MPN wymagają regularnych konsultacji z hematologiem i innymi specjalistami w celu uzyskania zindywidualizowanej opieki. Zachęca się pacjentki do szukania pomocy w grupach wsparcia pacjentów, między innymi takich jak Stowarzyszenie Wspierania Osób z Nowotworami Mieloproliferacyjnymi „MPN Polska” (https://mpnpolska.org.pl) czy MPN world (https://mpnworld.org), które dostarczają informacji i zasobów dla kobiet z MPN. Dowiadując się więcej o swojej chorobie, regularnie się edukując oraz dzieląc się doświadczeniem z innymi chorującymi kobiety zyskują większą sprawczość i siłę do stawiania czoła wyzwaniom związanym z MPN.

Najlepsze opcje leczenia dla kobiet z MPN

Jeśli jesteś kobietą z nowotworem mieloproliferacyjnym (MPN), możesz zastanawiać się, jakie są dla Ciebie najlepsze opcje leczenia. MPN to grupa chorób krwi, które powodują, że szpik kostny produkuje zbyt wiele czerwonych krwinek, białych krwinek lub płytek krwi. Mogą powodować objawy takie jak zmęczenie, świąd, bóle głowy, nocne poty, utrata wagi i powiększona śledziona. Mogą również zwiększać ryzyko zakrzepów krwi, krwawień i białaczki. Najlepsze opcje leczenia dla kobiet z MPN zależą od kilku czynników, takich jak:

• Typ i podtyp MPN (np. czerwienica prawdziwa (PV), nadpłytkowość samoistna (ET), mielofibroza (MF) itp.)
• Poziom ryzyka choroby (np. niski, pośredni lub wysoki) określony na podstawie wieku, morfologii krwi, objawów i mutacji genetycznych
• Cele leczenia (np. zmniejszenie objawów, zapobieganie powikłaniom, spowolnienie postępu choroby lub poprawa przeżywalności)
• Osobiste preferencje i wartości (np. gotowość do akceptacji skutków ubocznych, jakość życia i plany reprodukcyjne)

Niektóre z powszechnych opcji leczenia dla kobiet z MPN to:

• Flebotomia (upust krwi): zabieg polegający na usunięciu nadmiaru krwi z organizmu w celu zmniejszenia ryzyka zakrzepów oraz obniżenia objętości i ciśnienia krwi. Stosowany jest głównie w leczeniu czerwienicy prawdziwej (PV).
• Leki: leki, które mogą obniżyć liczbę komórek krwi, zmniejszyć stan zapalny, celować w określone mutacje genetyczne lub stymulować układ odpornościowy. Należą do nich hydroksymocznik, ruksolitynib, interferon alfa, anagrelid i aspiryna.
• Przeszczep komórek macierzystych: zabieg polegający na zastąpieniu nieprawidłowych komórek szpiku kostnego zdrowymi komórkami od dawcy. Jest to jedyna potencjalnie lecznicza opcja w MPN, ale jest również bardzo ryzykowna i odpowiednia tylko dla niewielkiej liczby pacjentów z MF wysokiego ryzyka.

Kobiety z MPN powinny omawiać opcje leczenia ze swoim hematologiem i innymi lekarzami, aby znaleźć najlepszą opcję dla swojej indywidualnej sytuacji. Powinny również być świadome możliwego wpływu leczenia na ich płodność, ciążę i menopauzę oraz szukać odpowiedniej porady i wsparcia.

MPN w ciąży

Nowotwory mieloproliferacyjne są najczęściej diagnozowane w szóstej dekadzie życia. Ale około 20% pacjentów z MPN diagnozowanych jest poniżej 40 roku życia, czyli wtedy kiedy wiele z nas rozwija kariery i zakłada rodziny. Niemiłym zaskoczeniem dla kobiety może być wiadomość, że nie tylko ma MPN, ale że choroba ta może wpłynąć na możliwość zajścia w ciąże. Czasami pacjentki dowiadują się o chorobie już będąc w ciąży, co może być dodatkowo stresujące.

Ciąża z MPN? To możliwe!

Jeśli masz nowotwór mieloproliferacyjny (MPN), to pewnie zastanawiasz się jak wpłynie on na Twoją ciążę i dziecko. MPN to rzadkie choroby krwi, które powodują, że szpik kostny wytwarza zbyt wiele komórek krwi. Mogą one zwiększać ryzyko zakrzepów, krwawień i innych powikłań w czasie ciąży. Ale nie martw się – zwiększone ryzyko to nie wyrok!

Dobra wiadomość jest taka, że chorowanie na nowotwór mieloproliferacyjny nie oznacza, że nie możesz urodzić zdrowego dziecka. Wiele kobiet z MPN z powodzeniem przechodzi ciążę i poród.

Kluczowe jest planowanie i ścisła współpraca z zespołem medycznym. Twój hematolog (lekarz specjalizujący się w chorobach krwi) i lekarz rodzinny (lekarz pierwszego kontaktu) i ginekolog-położnik (lekarz, który poprowadzi Twoją ciężę) mogą pomóc Ci w “zarządzaniu chorobą” i monitorowaniu stanu zdrowia przed, w trakcie i po ciąży. Mogą również doradzić Ci w kwestii najlepszych opcji leczenia dla Twojego MPN i ciąży.

Oto niektóre z kwestii, które Ty i Twoi lekarze musicie wziąć pod uwagę:

• Typ i ciężkość Twojego MPN
• Twój wiek i ogólny stan zdrowia
• Twoja osobista i rodzinna historia zakrzepów lub krwawień
• Leki, które przyjmujesz lub które mogą być konieczne w leczeniu MPN
• Potencjalne ryzyko i korzyści różnych metod leczenia dla Ciebie i Twojego dziecka
• Terminy i częstotliwość badań krwi i badań obrazowych
• Sposób i termin porodu
• Potrzeba dodatkowej opieki lub wsparcia po porodzie

Dzięki planowaniu i współpracy z zespołem medycznym możesz zmniejszyć ryzyko powikłań i cieszyć się szczęśliwą i zdrową ciążą. Pamiętaj, posiadanie MPN nie oznacza, że nie możesz mieć dzieci. Oznacza to po prostu, że musisz być bardziej ostrożna i przygotowana.

Przygotowania do ciąży

Ze względu na różny przebieg MPN u ciężarnych a także wpływ niektórych leków na płód, idealnie byłoby plany prokreacyjne skonsultować z lekarzem hematologiem jeszcze przed rozpoczęciem starań. Są oczywiście możliwości leczenia MPN bezpieczne dla matki i dziecka, ale część popularnych leków musi być w ciąży odstawiona, np. hydrosymocznik i anargelid, które przenikają przez łożysko i mogą uszkodzić płód. U niektórych ciężarnych pacjentek MPN potrafi się “wyciszyć” a wyniki krwi ulec poprawie. Niestety nie jest to zasada i cześć kobiet w ciąży będzie wymagała większej uwagi i modyfikacji leczenia ze względu na gorsze parametry i samopoczucie. Dlatego tak ważne są regularne kontrole u specjalistów a także świadome planowanie ciąży i porodu.

Leki cytoredukcyjne a ciąża: co musisz wiedzieć.

Jeśli masz nowotwór mieloproliferacyjny (MPN), możesz przyjmować leki cytoredukcyjne w celu obniżenia parametrów krwi i zmniejszenia ryzyka powikłań. Leki te mogą jednak mieć szkodliwy wpływ na płodność i nienarodzone dziecko. W tym wpisie wyjaśnimy, dlaczego należy unikać leków cytoredukcyjnych, takich jak hydroksymocznik czy anagrelid, jeśli planujesz zajść w ciążę, i jakie masz alternatywy.

Leki cytoredukcyjne działają poprzez zakłócanie syntezy DNA komórek krwi, co spowalnia ich produkcję i wzrost. Oznacza to jednak również, że mogą uszkodzić DNA komórek jajowych, co może wywołać wady wrodzone lub poronienie. Dlatego, jeśli przyjmujesz leki cytoredukcyjne, takie jak hydroksymocznik lub anagrelid, zalecamy, abyś poprosiła swojego hematologa o inny plan leczenia i omówiła z nim, czy powinnaś przestać przyjmować te leki na co najmniej sześć miesięcy przed zajściem w ciążę.

Istnieją inne, bezpieczniejsze dla ciąży opcje leczenia MPN. Na przykład, możesz przejść na inny rodzaj leku, zwany interferonem, który stymuluje układ odpornościowy do walki z nieprawidłowymi komórkami krwi. Wykazano, że interferon jest skuteczny i bezpieczny dla kobiet, które chcą mieć dzieci. Inną opcją jest zabieg zwany flebotomią, który polega na usunięciu części krwi w celu obniżenia liczby czerwonych krwinek. Można to robić regularnie w czasie ciąży pod ścisłym nadzorem.

Ważne jest, aby zaplanować zmianę leczenia i pozwolić organizmowi się dostosować. Czasem zdarza się,  że leczenie nie będzie konieczne, ponieważ objętość krwi wzrasta w czasie ciąży. Twój hematolog opracuje z Tobą najlepsze możliwe rozwiązanie.

Możliwe ryzyka i dostępne leczenie

Nowotwory mieloproliferacyjne (MPN) to grupa chorób krwi, które wpływają na produkcję czerwonych krwinek, białych krwinek i płytek krwi. MPN mogą powodować różne powikłania w czasie ciąży, takie jak poronienie, stan przedrzucawkowy, zakrzepica i krwawienia.

MPN mogą zwiększać ryzyko poronienia, zarówno na wczesnym, jak i późnym etapie ciąży. Mogą przyczynić się również do wystąpienia u matki stanu przedrzucawkowego – niebezpiecznego schorzenia, w którym u kobiety rozwija się wysokie ciśnienie krwi w czasie ciąży. Stan przedrzucawkowy może prowadzić do poważnych problemów zarówno dla matki, jak i dla dziecka, takich jak drgawki, udar, uszkodzenie narządów i ograniczenie wzrostu płodu.

MPN mogą także zwiększać ryzyko powstawania zakrzepów krwi (zakrzepicy) oraz krwawień (krwotoków) u kobiet w ciąży. Zakrzepica może występować w żyłach lub tętnicach i powodować zagrażające życiu powikłania, takie jak zatorowość płucna czy udar. Krwawienie może wystąpić z powodu niskiej liczby płytek krwi lub ich nieprawidłowej funkcji i może objawiać się obfitymi krwawieniami miesiączkowymi, krwawieniami z nosa, siniaczeniem lub krwotokiem poporodowym.

Leczenie MPN w czasie ciąży zależy od kilku czynników, takich jak typ i stopień zaawansowania MPN, obecność objawów lub powikłań, ryzyko zakrzepicy lub krwawienia oraz potencjalny wpływ na płód. Głównymi celami leczenia są: zapobieganie zakrzepicy i krwawieniom, kontrolowanie objawów, takich jak świąd czy zmęczenie, oraz unikanie uszkodzenia płodu.

Niektóre z metod leczenia stosowane w MPN w czasie ciąży to:

• Aspiryna: niska dawka aspiryny może być zalecona w celu zmniejszenia ryzyka zakrzepicy i poprawy przepływu krwi przez łożysko. Aspiryna jest ogólnie bezpieczna zarówno dla matki, jak i dla dziecka, ale może zwiększać ryzyko krwawienia i powinna być odstawiona przed porodem.
• Heparyna: rodzaj leku przeciwzakrzepowego, który zapobiega powstawaniu skrzepów krwi. Heparyna może być podawana kobietom z wysokim ryzykiem zakrzepicy lub z zakrzepicą w wywiadzie. Heparyna nie przenika przez łożysko i nie wpływa na płód, ale może zwiększać ryzyko krwawienia i osteoporozy.
• Interferon: lek, który zmniejsza produkcję komórek krwi i moduluje układ odpornościowy. Interferon może być stosowany u kobiet z ciężkimi objawami lub powikłaniami MPN, które nie poddają się kontroli innymi metodami leczenia. Interferon jest uważany za bezpieczny zarówno dla matki, jak i dla dziecka, ale może powodować działania niepożądane, takie jak objawy grypopodobne, depresję czy problemy z wątrobą.
• Flebotomia (upust krwi): zabieg polegający na pobraniu pewnej ilości krwi żylnej w celu zmniejszenia liczby czerwonych krwinek. Flebotomię można wykonywać u kobiet z czerwienicą prawdziwą (PV), typem MPN, który polega na produkcji nadmiarowej ilości erytrocytów. Flebotomia może obniżyć ryzyko zakrzepicy i złagodzić objawy, takie jak ból czy zawroty głowy. Flebotomia nie wpływa na płód, ale może powodować niedobór żelaza lub anemię (niedokrwistość).

Pacjentki muszą być starannie i regularnie  monitorowane przez cały zespół medyczny, w tym hematologa, ginekologa-położnika i położną, aby obserwować i reagować na wszystkie nieprawidłowości, które mogą się pojawić. Powinny również przestrzegać ogólnych zaleceń, takich jak dbanie o odpowiednie nawodnienie, aktywność fizyczną i regularny sen oraz unikanie palenia i alkoholu,  noszenie pończoch uciskowych (jeśli jest to zalecane) a także zgłaszanie wszelkich objawów zakrzepicy lub krwawienia.

MPN mogą stanowić pewne wyzwania w czasie ciąży, ale dzięki odpowiedniemu planowaniu i leczeniu większość kobiet z MPN może pomyślnie przejść ciążę i urodzić zdrowe dziecko.

Czego się spodziewać w czasie ciąży?

Jeśli chorujesz na MPN i planujesz zajść w ciążę, powinnaś spodziewać się częstszych badań krwi i wizyt u swojego zespołu medycznego niż kobieta bez MPN.

Należy sprawdzać morfologię krwi, monitorować objawy i w razie potrzeby dostosowywać leczenie. Może być również konieczne przyjmowanie leków, takich jak aspiryna lub heparyna, w celu zapobiegania zakrzepom krwi, które są częstsze u pacjentów z MPN i mogą powodować poważne powikłania w ciąży. Twój lekarz powinien doradzić Ci w kwestii najlepszego dla Ciebie leczenia.

Powinnaś również być świadoma oznak i objawów stanu przedrzucawkowego, takich jak bóle głowy, niewyraźne widzenie, obrzęk dłoni i stóp oraz ból brzucha.

Jeśli wystąpi którykolwiek z tych objawów, natychmiast skontaktuj się ze swoim lekarzem!

Jak MPN wpłynie na moje dziecko?

Większość dzieci urodzonych przez matki z MPN jest zdrowa i nie dziedziczy tej choroby.

Niektóre pacjentki z MPN mogą potrzebować wcześniejszego porodu, czy to przez indukcję, czy przez cesarskie cięcie. Zwykle robi się to, aby zmniejszyć ryzyko powikłań dla matki lub dziecka. Twój zespół medyczny omówi z Tobą najlepszy dla Ciebie czas i sposób porodu.

Czego się spodziewać po porodzie?

Jeśli masz nowotwór mieloproliferacyjny (MPN), możesz mieć pewne obawy co do tego, jak Twoja choroba wpłynie na ciążę i poród. MPN to grupa rzadkich nowotworów krwi, które powodują, że organizm produkuje zbyt wiele lub zbyt mało komórek krwi. Najczęstsze typy MPN to czerwienica prawdziwa (PV), nadpłytkowość samoistna (ET) i mielofibroza (MF).

Posiadanie MPN może zwiększać ryzyko powikłań w czasie ciąży i porodu, takich jak wysokie ciśnienie krwi, krwawienia, zakrzepy krwi i problemy ze wzrostem płodu. Jednak przy odpowiedniej opiece i monitorowaniu większość kobiet z MPN może mieć zdrową ciążę i poród.

Po porodzie będziesz musiała kontynuować regularne badania krwi i wizyty kontrolne. Twoja morfologia krwi może się zmienić w połogu, co będzie wymagało modyfikacji i dostosowania leczenia. Powinnaś również zwracać uwagę na wszelkie objawy infekcji, krwawienia lub zakrzepicy i w razie ich zauważenia zasięgnąć porady lekarskiej.

Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci radzić sobie z MPN po porodzie:

• Dbaj o nawodnienie. Picie dużej ilości płynów może pomóc zapobiec odwodnieniu, które sprzyja pogorszeniu objawów i zwiększaniu ryzyka zakrzepów.
• Stosuj zbilansowaną dietę. Spożywanie pokarmów bogatych w żelazo, kwas foliowy i witaminę B12 może wspierać produkcję krwi i zapobiegać anemii.
• Dbaj o wystarczającą ilość odpoczynku. Sen jest ważny dla zdrowia fizycznego i psychicznego, zwłaszcza po porodzie. Staraj się drzemać, gdy Twoje dziecko śpi, i proś o pomoc partnera, rodzinę lub przyjaciół, gdy jej potrzebujesz.
• Ćwicz umiarkowanie. Aktywność fizyczna może pomóc poprawić krążenie, nastrój i poziom energii. Unikaj jednak forsownych lub intensywnych ćwiczeń, które mogłyby spowodować urazy lub krwawienie. Przed rozpoczęciem jakiegokolwiek programu ćwiczeń skonsultuj się z lekarzem.
• Szukaj wsparcia. Posiadanie MPN może być stresujące i przytłaczające, zwłaszcza po urodzeniu dziecka. Możesz doświadczać lęku, depresji lub poczucia izolacji. Ważne jest, aby rozmawiać z kimś zaufanym o swoich uczuciach i w razie potrzeby szukać profesjonalnej pomocy. Możesz również dołączyć do grupy wsparcia lub społeczności internetowej dla osób z MPN lub dla młodych matek. Posiadanie nowotworu mieloproliferacyjnego nie oznacza, że nie możesz cieszyć się macierzyństwem. Przy odpowiedniej opiece i wsparciu możesz kontrolować swoją chorobą dbając równocześnie o siebie i dziecko.

Jeśli planujesz karmić piersią, powinnaś omówić to ze swoim hematologiem przed rozpoczęciem. Niektóre leki stosowane w leczeniu MPN mogą przenikać do mleka matki i wpływać na dziecko. Twój hematolog doradzi Ci, czy karmienie piersią podczas przyjmowania leków jest bezpieczne, czy też musisz przejść na inny lek lub karmić dziecko mlekiem modyfikowanym.

Jak radzić sobie ze zmęczeniem po porodzie?

Zmęczenie jest częstym objawem MPN, który może wpływać na Twoje samopoczucie fizyczne i psychiczne. Zmęczenie może być również potęgowane przez ciążę i poród, zwłaszcza jeśli straciłaś dużo krwi lub masz inne powikłania. Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci radzić sobie ze zmęczeniem po porodzie:

• Odpoczywaj jak najwięcej. Staraj się drzemać, gdy Twoje dziecko śpi, nawet jeśli jest to tylko na krótki czas. Unikaj wykonywania zbyt wielu prac domowych lub innych obowiązków, które mogą poczekać.
• Dobrze się odżywiaj i pij dużo płynów. Wybieraj pożywne pokarmy, które dodają energii, takie jak owoce, warzywa, produkty pełnoziarniste, chude mięso i nabiał. Unikaj kofeiny, alkoholu i słodkich napojów.
• Ćwicz umiarkowanie. Aktywność fizyczna może pomóc Ci poczuć się bardziej rześko i poprawić nastrój. Dąż do co najmniej 150 minut umiarkowanych ćwiczeń tygodniowo, takich jak spacery lub pływanie. Zacznij powoli i stopniowo zwiększaj intensywność. Słuchaj swojego ciała i przestań, jeśli poczujesz się źle lub będziesz odczuwać ból.
• Szukaj wsparcia u innych. Nie bój się prosić o pomoc partnera, członków rodziny, przyjaciół lub sąsiadów. Mogą pomóc Ci w opiece nad dzieckiem, pracach domowych, zakupach czy gotowaniu. Możesz również dołączyć do grupy wsparcia.
• Porozmawiaj ze swoim lekarzem. Jeśli zmęczenie jest ciężkie lub uporczywe, może to być oznaką innego problemu, takiego jak anemia, infekcja czy depresja. Lekarz może sprawdzić Twoją morfologię krwi, przepisać leki lub w razie potrzeby skierować Cię do innego specjalisty. Zmęczenie po porodzie jest normalne, ale może być trudniejsze dla kobiet z MPN. Stosując się do tych wskazówek, możesz lepiej sobie z nim radzić i cieszyć się czasem ze swoim dzieckiem.

Karmienie piersią u pacjentek z MPN

Niektóre młode matki mogą nie być w stanie karmić piersią, jeśli po porodzie muszą przyjmować określone leki. W tym wpisie na blogu omówimy niektóre korzyści i wyzwania związane z karmieniem piersią dla matek z MPN, a także kilka wskazówek, które pomogą Ci podjąć świadomą decyzję.

Wyzwania związane z karmieniem piersią

Karmienie piersią może stanowić pewne wyzwania dla matek z MPN, zwłaszcza jeśli muszą przyjmować leki, które nie są bezpieczne dla dziecka. Niektóre z nich, takie jak hydroksymocznik (hydroksykarbamid) i anagrelid, przenikają do mleka i mogą zaszkodzić dziecku. Dlatego matki dla których te leki są niezbędne, nie mogą karmić piersią lub powinny przerwać karmienie przed rozpoczęciem leczenia.

Z kolei bezpieczeństwo interferonu podczas karmienia piersią jest mniej jasne, a niektóre badania sugerują, że może on być bezpieczny w niskich dawkach. Ważne jest jednak, aby skonsultować się z lekarzem, ponieważ mogą istnieć indywidualne czynniki wpływające na możliwość karmienia piersią podczas przyjmowania tego leku.

Innym wyzwaniem dla pacjentek z MPN jest radzenie sobie z emocjonalnym wpływem niemożności karmienia piersią, które jest często postrzegane jako naturalny i pożądany sposób odżywiania dziecka. Niektóre mamy mogą czuć się winne lub rozczarowane, jeśli nie mogą karmić piersią. Mogą również spotykać się z presją lub krytyką ze strony innych osób, które nie rozumieją ich sytuacji. Uczucia te mogą wpływać na ich samoocenę, nastrój i relację z dzieckiem.

Wskazówki i rady

Jeśli jesteś mamą z MPN, która chce karmić piersią lub obecnie karmi, oto kilka wskazówek, które mogą Ci pomóc:

• Porozmawiaj ze swoim lekarzem o opcjach leczenia i o tym, jak wpływają one na Twoją zdolność do karmienia piersią. Zapytaj o ryzyko i korzyści różnych leków oraz czy istnieją jakieś alternatywy bezpieczne podczas karmienia piersią.
• Szukaj wsparcia u swojej położnej, konsultantki laktacyjnej, pielęgniarki lub innego pracownika ochrony zdrowia, który może pomóc Ci w technicznych aspektach karmienia. Medycy mogą również pomóc Ci monitorować wzrost i rozwój dziecka oraz sprawdzać, czy nie występują objawy niepożądane stosowania leków.
• Dołącz do grupy wsparcia lub społeczności internetowej dla mam z MPN lub z podobnymi schorzeniami. Możesz dzielić się swoimi doświadczeniami, uczuciami i pytaniami z innymi mamami, które rozumieją, przez co przechodzisz.
• Edukuj siebie i innych na temat MPN i karmienia piersią. Dowiedz się jak najwięcej o swojej chorobie i o tym, jak wpływa ona na Twoje zdrowie i wybory rodzicielskie. Możesz również edukować swoją rodzinę i przyjaciół. Pamiętaj, by korzystać z wiarygodnych źródeł informacji.
• Bądź dla siebie dobra i rób to, co najlepsze dla Ciebie i Twojego dziecka. Pamiętaj, że nie ma jednego właściwego sposobu karmienia. Ufaj sobie i swojemu zespołowi medycznemu.